Poradnik · Klimatyzacja
Kontrola szczelności F-gaz: terminy, progi i ewidencja
Kontrolę szczelności F-gaz wykonuje się w urządzeniach zawierających co najmniej 5 ton ekwiwalentu CO₂ czynnika, co 12, 6 albo 3 miesiące, zależnie od ilości czynnika. System wykrywania wycieków wydłuża te terminy dwukrotnie. Każdą kontrolę wpisuje się do karty urządzenia w Centralnym Rejestrze Operatorów.
W skrócie
- Próg obowiązku to 5 t ekwiwalentu CO₂, dla urządzeń hermetycznych 10 t.
- Terminy: co 12, 6 albo 3 miesiące, z systemem wykrywania wycieków dwa razy rzadziej.
- Po naprawie wycieku szczelność sprawdza się ponownie, zwykle w ciągu miesiąca.
- Wpis trafia do karty urządzenia w CRO, prowadzonej przez operatora.
Jak często robić kontrolę szczelności F-gaz
Częstotliwość zależy od ilości czynnika wyrażonej w tonach ekwiwalentu CO₂, a nie w kilogramach. Ekwiwalent to masa czynnika pomnożona przez jego współczynnik GWP. Podstawą jest unijne rozporządzenie w sprawie fluorowanych gazów cieplarnianych i polska ustawa o F-gazach.
| Ekwiwalent CO₂ | Bez systemu wykrywania wycieków | Z systemem wykrywania |
|---|---|---|
| 5–50 t | co 12 miesięcy | co 24 miesiące |
| 50–500 t | co 6 miesięcy | co 12 miesięcy |
| powyżej 500 t | co 3 miesiące | co 6 miesięcy, system obowiązkowy |
Źródło: rozporządzenie UE w sprawie fluorowanych gazów cieplarnianych
Jak policzyć ekwiwalent CO₂ czynnika
Ekwiwalent liczy się tak: kilogramy czynnika razy GWP, podzielone przez 1000. Dla czynników o wysokim GWP próg 5 t przekracza już niewielka instalacja. Wykres pokazuje, ile kilogramów wystarcza, żeby urządzenie objęła kontrola.
Źródło: obliczenie 5000 / GWP; wartości GWP wg załącznika rozporządzenia F-gaz
Przebieg kontroli szczelności krok po kroku
Kontrolę wykonuje osoba z certyfikatem F-gazowym, a firma musi mieć certyfikat dla przedsiębiorcy. Serwisant zaczyna od dokumentacji, bo historia wycieków i dolewek mówi, gdzie szukać problemu.
- 1DokumentacjaKarta urządzenia, ilość i rodzaj czynnika, historia dolewek.
- 2OględzinyPołączenia, zawory, lutowania, ślady oleju, korozja.
- 3PomiarWykrywacz elektroniczny, piana, ciśnienia robocze.
- 4WpisWynik, ilość dodanego lub odzyskanego czynnika, termin kolejnej kontroli.
Ewidencja urządzenia i karta w CRO
Operator urządzenia zakłada kartę w Centralnym Rejestrze Operatorów. Serwisant wpisuje do niej każdą kontrolę, naprawę i operację na czynniku. Dokumentację przechowuje się co najmniej 5 lat.
W SerwisPro termin kolejnej kontroli liczy się z cyklu ustawionego dla urządzenia, a protokół z podpisem klienta zostaje w paszporcie urządzenia. Integracja z CRO jest w planie.
| Pole | Przykład |
|---|---|
| Data i wykonawca | 12.03, nr certyfikatu serwisanta |
| Czynnik i ilość | R410A, 8,4 kg, 17,5 t CO₂e |
| Wynik | szczelne albo wyciek z lokalizacją |
| Operacje na czynniku | dodano 0,6 kg po naprawie |
| Kolejny termin | za 6 miesięcy, kontrola po naprawie do miesiąca |
Checklista kontroli szczelności F-gaz
Skopiuj do swojego wzoru protokołu albo ustaw jako checklistę w SerwisPro.
- Sprawdzenie karty urządzenia i historii dolewek
- Potwierdzenie rodzaju i ilości czynnika
- Przeliczenie ekwiwalentu CO₂ i cyklu kontroli
- Oględziny połączeń, zaworów i lutów
- Pomiar wykrywaczem elektronicznym
- Kontrola systemu wykrywania wycieków, jeśli jest
- Naprawa i ponowna kontrola po wycieku
- Wpis do karty urządzenia w CRO
- Protokół z podpisem klienta
- Ustawienie terminu kolejnej kontroli
Najczęstsze pytania
Jak często robić kontrolę szczelności F-gaz?
Przy 5–50 t ekwiwalentu CO₂ co 12 miesięcy, przy 50–500 t co 6 miesięcy, powyżej 500 t co 3 miesiące. System wykrywania wycieków wydłuża te okresy dwukrotnie. Termin liczy się od daty ostatniej kontroli.
Czy klimatyzator domowy podlega kontroli szczelności?
Zależy od ilości i rodzaju czynnika. Mały split z R32 zwykle zostaje poniżej 5 t ekwiwalentu CO₂, ale urządzenie z R410A może przekroczyć próg już przy około 2,4 kg czynnika. Dla urządzeń hermetycznych próg wynosi 10 t.
Kto prowadzi kartę urządzenia w CRO?
Kartę zakłada operator, czyli zwykle właściciel lub zarządca urządzenia. Wpisy o kontrolach szczelności i naprawach dodaje serwisant z certyfikatem, w imieniu firmy z certyfikatem przedsiębiorcy. Za brak ewidencji grożą kary administracyjne.